असमिया

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
असामी (অসমীয়া)
অসমীয়া Ôxômiya
मूल भाषी भारत (असम तथा अन्य नजिकका राज्य), बंगलादेश, भूटान
मातृभाषा प्रयोगकर्ताहरू
१.५ करोड़  
हिन्द-इरानी
आधिकारिक अवस्था
आधिकारिक भाषा
असम (भारत)
भाषा कोड
आइएसओ ६३९-१ as
आइएसओ ६३९-२ asm
आइएसओ ६३९-३ asm
भाषाविद् प्रयोगशाला 59-AAF-w

असमिया भारतका असम प्रान्तमा बोलिने प्रमुख भाषा हो। भाषाई परिवारको दृष्टिबाट यसको सम्बन्ध आर्य भाषा परिवारबाट छ र बांग्ला, मैथिली, उडियानेपालीबाट यसको निकटको सम्बन्ध छ। यद्यपि असमिया भाषाको उत्पत्ति सत्रहऔं शताब्दीबाट मानी जान्छ तर साहित्यिक अभिरुचिहरूको प्रदर्शन तेरहऔं शताब्दीमा रुद्र कांडालीका द्रोण पर्व (महाभारत) तथा माधव कांडालीका रामायणबाट प्रारम्भ भयो। वैष्णवी आंदोलनले प्रांतीय साहित्यलाई बल दियो। शंेर देव (१४४९-१५६८)ले आफ्नो लामो जीवन-यात्रामा यस आंदोलनलाई स्वरचित काव्य, नाट्य तथा गीतहरूबाट जीवित राखयो।

असमिया साहित्यको १६वी सताब्दीबाट १९औं सदीसम्मको काव्य धारालाई छ भागहरूमा बाट्न सक्दछन्।

  • महाकाव्यहरू तथा पुराणहरूका अनुवाद
  • काव्य या पुराणहरूको कथाहरू
  • गीत
  • निरपेक्ष तथा उपयोगितावादी काव्य
  • जीवनीहरूमा आधारित काव्य
  • धार्मिक कथा काव्य या संग्रह

असमीया/असमियाको पारंपरिक कविता उच्चवर्गसम्म नैं सीमित थियो। भर्तृदेव (१५५८-१६३८)ले असमिया गद्य साहित्यलाई सुगठित रूप प्रदान गरे। दामोदर देवले प्रमुख जीवनीयाउँ लेखीं। पुरुषोत्तम ठाकुरले व्याकरणमा काम गरे। अठारहवी शतीका तीन दशकसम्म साहित्यमा विशेष परिवर्तन देखाई नदिए। उसपछि चालीस वर्षहरूसम्म असमिया साहित्यमा बांग्लाको वर्चस्व बनिरह्यो। असमियालाई जीवन प्रदान गर्नमा चंद्र कुमार अग्रवाला (१८५८-१९३८), लक्ष्मीनाथ बेजबरुआ (१८६७-१८३८), तथा हेमचंद्र गोस्वामी (१८७२-१९२८)को योगदान रहयो। असमियामा छायावादी आन्दोलन छेडने मासिक पत्रिका जोनाकीको प्रारम्भ इनै मानिसहरूले गरेका थिए। उन्नाइसौं शताब्दीका उपन्यासकार पद्मनाभ गोहेन बरुआरजनीकंत बार्दोलोईले ऐतिहासिक उपन्यास लेखहरू। सामाजिक उपन्यासका क्षेत्रमा देवाचंद्र तालुकदार तथा बीना बरुआको नाम प्रमुखताबाट आउँछ। स्वतन्त्रता प्राप्ति पछि बिरेन्द्र कुमार भट्टाचार्यलाई मृत्यंजय उपन्यासको लागि ज्ञानपीठ पुरस्कारबाट सम्मानित गरियो। यस भाषामा क्षेत्रीय तथा जीवनी रूपमा पनि धेरै उपन्यास लेखहरू गए छन्। ४०ाउं तथा ५०औं दशकका कविताहरू तथा गद्य मार्क्सवादी विचारधाराबाट पनि प्रभावित देखिन्छ।

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

बाहिरी कडीहरू[सम्पादन गर्ने]