वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह
Birendra Bir Bikram Shah.jpg
राजा बीरेन्द्र
नेपालका राजा
शासनकाल ३१ जनावरी १९७२ - १ जुन २००१
पुर्वाधिकारी महेन्द्र वीर विक्रम शाह
उत्तराधिकारी दिपेन्द्र वीर विक्रम शाह
पत्नी रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह
सन्तान दिपेन्द्र वीर विक्रम शाह
श्रुती राज्यलक्ष्मी शाह
निराजन वीर विक्रम शाह
घर शाह वंश
पिता महेन्द्र वीर विक्रम शाह
आमा इन्द्रराज्यलक्ष्मी देवी शाह
जन्म २८ डिसेम्बर १९४५
नारायणहिटी दरवार, नेपाल
मृत्यु १ जुन २००१
नारायणहिटी दरवार, नेपाल
धर्म हिन्दू

वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह(वि.सं. २००२-२०५८) नेपालका दशौं शाहवंशीय राजा थिए । यिनले २०२८ देखि २०५८ सम्म नेपालको शासन गरेका थिए। यिनका तीन जना सन्तान युवराज दिपेन्द्र शाह, अधिराजकुमारी श्रुती शाह तथा अधिराजकुमार निराजन शाहको रूपमा जन्मिएका थिए । वीरेन्द्रका दुई भाइ थिए धिरेन्द्र शाहज्ञानेन्द्र शाह। धिरेन्द्रको राजदरवार हत्याकाण्डमा मृत्यु भएको थियो ।

राजा बीरेन्द्र

वाल्यकाल र शिक्षा[सम्पादन गर्ने]

वीरेन्द्रको जन्म बि.सं. २००२ साल पुष १४ (सन् १९४५ डिसेम्बर २८) गते भएको थियो। यिनको प्रारम्भिक शिक्षा दरवारमा नै भयो। माध्यमिक शिक्षा भारत दार्जीलिङको सेन्ट जोसेफ कलेजबाट पूरा गरेपछि यिनी बेलायतको इटन कलेजमा पढेका थिए। पछि जापान तथा अमेरिकामा पनि यिनले थप अध्ययन गरेका थिए। बीरेन्द्रको विवाह २०२२ सालमा ऐश्वर्य शाहका साथ भएको थियो ।

शासन काल र उपलब्धि[सम्पादन गर्ने]

पञ्चायत कालको उत्कर्षका बेला २०२८ मा बाबु राजा महेन्द्रको निधन पछि यिनी राजा बनेका थिए।

  1. राज्याभिषेक २०३
  2. शान्तिक्षेत्र प्रस्ताव
  3. जनमत स‌ग्रह २०३७
  4. दक्षिण एशियाली क्षेत्रीय सहयोग स‌गठन (सार्क)को स्थापना २०४२
  5. बहुदल घोषणा २०४६
  6. गद्दी आरोहण राहत महोत्सव २०५३

हत्या[सम्पादन गर्ने]

बि.सं. २०५८ साल जेठ १९ गतेको शुक्रवार नारायणहिटी दरवारभित्र हत्या गरिएको थियो । आफ्नो पहिलो शटको दुई मिनेट पछि आफ्नो छोरा दिपेंद्र को हातमा [१] जसलाई नारायणहिटी दरवार हत्याकाण्डको रूपमा चिनिन्छ ।

राजा बीरेन्द्रकै समयमा २०३७ सालमा जनमत संग्रहजनआन्दोलन २०४६ बाट नेपालमा प्रजातन्त्रको पुनर्वहाली भएको थियो । पहिलो पटक बि.सं. २०३६ सालमा पञ्चायत वा बहुदल के रोज्ने भनेर जनतालाई व्यवस्था रोज्न जनमत संग्रहको घोषणा गरिएको थियो। नेपाललाई शान्ति क्षेत्र बनाउने प्रस्ताव विश्व सामु राखेर शान्तिवादी राजाको छवी बनाउनुभएका उहाँको मृत्यु भने रहस्यमय ढंगले एउटा कहालीलाग्दो शुक्रवारे पारिवारिक जमघटका बेलामा भएको थियो ।

तथापि, विभिन्न राजनीतिक दलहरू र बहुसंख्यक सामाजिक समस्याहरूको बीचमा झन्डाहरू नेपाली गृहयुद्धको नेतृत्वमा, माओवादी विद्रोह र सरकारी शक्तिहरू बीचको विवाद, जुन २०५६ देखि २०५१ सम्मसम्म पुग्यो।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. आज पूर्व राजा बीरेन्द्र शाहको जन्म दिन

बाहिरी कडीहरू[सम्पादन गर्ने]

पूर्वाधिकारी
महेन्द्र वीर विक्रम शाह
नेपालको राजा
सन् १९७२ -- सन् २००१
उत्तराधिकारी 
दीपेन्द्र वीर विक्रम शाह