लुम्बिनी प्रदेश

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
(प्रदेश नं. ५ बाट पठाईएको)
Jump to navigation Jump to search
लुम्बिनी प्रदेश
Lumbini - Mayadevi Temple from West, Lumbini (9244235652).jpg
Plateau of Dhorpatan,Dhorpatan Hunting Reserve.jpg
BRP Palpa Ranimahal.jpg
Bageshwori Temple Nepalgunj.JPG
Bengal Tiger Bardiya.jpg
लुम्बिनी प्रदेशको स्थान
लुम्बिनी प्रदेशको स्थान
देश नेपाल
प्रदेश विभाजन२०७२ असोज ३
राजधानीभालुवाङ
सबैभन्दा ठूलो सहरघोराही
जिल्लाहरू१२
सरकार
 • अङ्गलुम्बिनी प्रदेश सरकार
 • मुख्य मन्त्रीशंकर पोखरेल
क्षेत्रफल
 • जम्मा२२,२८८ किमी (८,६०५ वर्ग माइल)
जनसङ्ख्या
 • जम्मा४५,४०,२२२
 • घनत्व२००/किमी (५३०/वर्ग माइल)
समय क्षेत्रयुटिसी+५:४५ (नेपालको प्रमाणिक समय)
भूसङ्केतNP-FI

लुम्बिनी प्रदेश नेपालको संविधान २०७२ ले विसं २०७२ असोज ३ मा राज्य विभाजन गरी बनेका ७ प्रदेशहरू मध्ये एक हो। यसको स्थायी नाम लुम्बिनी र यस प्रदेशको स्थायी राजधानी "राप्ती उपत्यका (देउखुरी) " मिति २०७७ साल असोज २० ले प्रदेश सभाबाट तत्काल कायम रहेका सदस्य संख्याको दुई तिहाई बहुमतबाट नामाकरण गरी पारित गरीएको। [१] यस अघि यस प्रदेशको अस्थायी नाम र राजधानी प्रदेश नं. ५ र बुटवल रहेको थियो। [२] यस प्रदेशको उत्तरमा गण्डकी प्रदेश र कर्णाली प्रदेश , पश्चिममा सुदुरपश्चिम प्रदेश र दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश रहेको छ। यो प्रदेशमा संविधानको अनुसूची -४ बमोजिम नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम), रूपन्देही,  कपिलबस्तु, पाल्पा, अर्घाखाँची, गुल्मी, रूकुम(पूर्वी भाग), रोल्पा, प्यूठान, दाङ, बाँके, बर्दिया गरी बाह्र जिल्लाहरू रहेका छन। बाह्र जिल्लामध्ये   पहाडमा ६ जिल्ला र तराईमा ६ जिल्ला रहेका छन्। यस प्रदेशमा ४ उपमहानगरपालिका, ३२ नगरपालिका र ७३ गाउँपालिका गरी कूल १०९ वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन। उत्तरमा पुथा हिमालदेखि दक्षिणमा मर्चवारसम्म, पूर्वमा त्रिवेणी सुस्तादेखि पश्चिममा राजापुरसम्म जम्मा १७,८१० वर्ग किलोमिटर भूभाग रहेको छ । नेपालको कूल क्षेत्रफलको १२.१ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ। जनगणना २०६८ बमोजिम कूल जनसंख्याको ४५,४०,२२२(१७.१४ प्रतिशत) जनसंख्या रहेको देखिन्छ। यस प्रदेशको आफ्नै मौलिक विशषेता हुनुका साथै शान्तिका अग्रदूत गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनी, तिलौराकोट तथा थुप्रै बुद्धकालीन ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्वका सम्पदाहरू यसै प्रदेशमा पर्दछन । एसियाकै ठूलो दाङ उपत्यका यो प्रदेशमा पर्दछ।

जिल्लाहरू[सम्पादन गर्ने]

नेपालको संविधान २०७२ ले लुम्बिनी प्रदेशमा निम्न उल्लेखित जिल्लाहरू रहने व्यवस्था गरेको छ।

  1. नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)
  2. रूपन्देही
  3. कपिलबस्तु
  4. पाल्पा
  5. अर्घाखाँची
  6. गुल्मी
  7. रुकुम (पूर्वी भाग)
  8. रोल्पा
  9. प्यूठान
  10. दाङ
  11. बाँके
  12. बर्दिया

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. पाण्डे, भगवती, "प्रदेश नम्बर ५ को नाम लुम्बिनी रहने निश्चित!", सेतो पाटी, अन्तिम पहुँच १६ अक्टोबर २०२० 
  2. लुइटेल, दिनेश, "प्रदेश राजधानी तोकियो : कतै दीपावली कतै आन्दोलन, कुन प्रदेशमा के भयो ?", अन्नपुर्ण पोस्ट, अन्तिम पहुँच १६ अक्टोबर २०२०