भैरव अर्याल

जन्म	तीर्थनाथ अर्याल १९९३ असोज ५ कुपण्डोल, ललितपुर
मृत्यु	२०३३ असोज १९ गोकर्ण, काठमाडौँ
पेशा	लेखक
राष्ट्रियता	नेपाली
विधा	हास्यव्यङ्ग्य उपन्यास, व्यङ्ग्य, हास्य

भैरव अर्याल नेपाली साहित्यका लेखक थिए। उनका लेखन नेपाली जीवनशैलीका सामाजिक, राजनीतिक, धार्मिक र सांस्कृतिक पक्षहरूमा आधारित छन्, र उनका व्यङ्ग्यपूर्ण निबन्धहरूको सङ्कलन 'जय भुँडी' नेपाली साहित्यका सबैभन्दा लोकप्रिय कृतिहरूमध्ये एक हो। उनी नेपाली हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध फाँटमा निकै चर्चित छन्।

जीवन यात्रा

भैरव अर्याल

उनको जन्म वि. सं. १९९३ असोज ५ गते ललितपुरको कुपण्डोलमा भएको हो। उनकी माताको नाम खेमकुमारी अर्याल र पिताको नाम होमनाथ अर्याल हो।

सुरुमा, आर्यालले २०१० देखि २०१४ सम्म पोखरा र काठमाडौँमा चार वर्षसम्म शिक्षकको रूपमा काम गरेका थिए। पछी घाँटीको रोगका कारण आवाज बिग्रन थाल्यो र यही कारणले उनलाई शिक्षण पेशा छोड्न बाध्य हुनुपर्यो।

नेपालीमा एम्ए, साहित्यरत्न र संस्कृतमा मध्यमा सम्मको अध्ययन गरेका अर्यालले पत्रकारिता पनि गरेका थिए। उनले ‘हालखबर’ दैनिकबाट पत्रकारिता सुरु गरेका थिए। उनी ‘हालखबर’ दैनिकका सम्पादक दाताराम शर्माले प्रोत्साहित गरेपछि २०१४ सालमा त्यहीँ पत्रकार नियुक्त भएका थिए र पछि गोरखापत्र को सम्पादन समूहमा रहेका थिए। ‘मधुपर्क’ लाई स्तरीय बनाउन काम गरेका उनले ‘रचना’ पत्रिका प्रकाशनमा पनि उनको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहेको थियो।

नेपालका विभिन्न स्थान, भारत, जर्मनी, बङ्गलादेशको भ्रमण गरेका अर्याल नेपाली हास्यव्यङ्ग्य साहित्य आकाशका कहिल्यै ननिभ्ने तारा हुन्।

निधन

उनको निधन वि. सं. २०३३, असोज १९ मा, गोकर्ण काठमाडौँको गोकर्णमा आत्महत्याको कारण भएको थियो।

साहित्यिक यात्रा

उनको पहिलो प्रकाशित कविता 'नव जीवन्' शीर्षकमा थियो, जुन २००८ मा प्रकाशन भएको प्रतिभा पत्रिकामा थियो। त्यसपछि उनले व्यङ्ग्यात्मक निबन्ध र कविताहरू पनि प्रकाशित गरेका थिए। उनको पहिलो प्रकाशित पुस्तक काव्य सङ्कलन 'उपवन' थियो। अर्को वर्ष उनले 'काउकुती' प्रकाशित गरेका थिए जसले उनको व्यङ्ग्यात्मक यात्रामा सार्वजनिक प्रवेशको सङ्केत दिएको थियो। २०२१ मा, उनको सबैभन्दा प्रशंसा प्राप्त साहित्यिक कृति 'जय भुँडी' प्रकाशित भएको थियो, जसले प्रसिद्ध व्यङ्ग्यात्मक निबन्धहरू 'जय भोली' र 'जय भुँडी' समावेश गरेको थियो।

कृति

• उपवन (कवितासङ्ग्रह, वि. सं. २०१८)
• राष्ट्रिय आह्वान (लघुकाव्य, वि. सं. २०१८)
• काउकुती (हास्यव्यङ्ग्य निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०१९)
• गलबन्दी (हास्यव्यङ्ग्य निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०२६)
• जयभुँडी (हास्यव्यङ्ग्य निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०२२)
• इतिश्री (हास्यव्यङ्ग्य निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०२८)
• विरही राम (काव्य, वि. सं. २०२०)
• दश औतार (हास्यव्यङ्ग्य निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०३३)
• नेपाली काव्यमा प्रकृति (समालोचना, वि. सं. २०३०)
• प्रवेशिका निबन्ध (निबन्धसंग्रह, वि. सं. २०२७)
• टेडो ऐना (निबन्ध र कथा, वि. सं. २०६३)

सम्पादित, अनूदित र फुटकर कृति

सम्पादित, अनूदित र फुटकर कृति -

१) साझा कथा - कथा सङ्ग्रह- २०२५ -

२) छ्याकन - कविता सङ्ग्रह -

३) रत्नश्री - सम्पादन

४) गोरखापत्र -स. सम्पादक

५) विभिन्न पत्र-पत्रिकाहरूमा कविता, लेख समालोचना, हास्य व्यंग्यात्मक रचनाहरु प्रकाशित

निबन्धहरू

उनका केही चर्चित निबन्धहरूः

• जय भुँडी
• चुरोट : केही झिलिमिली संस्मरण
• लाहुरेको यात्रा-संस्मरण
• भान्सा भो हजुर ?
• विकृति प्रतियोगिताको आयोजक समिति
• नाम फेर्ने धुनमा
• ‘उडाउनु’ सित एकछिन उड्दा
• केही राष्ट्रिय रोग : एक अनुसन्धान
• मपाईं
• साँढे अभिलेखिकरण २०२५-०२-०९ वेब्याक मेसिन
• नेता नम्बर एक सय एक अभिलेखिकरण २०२५-०२-१० वेब्याक मेसिन
• चरिचुच्चे ‘च’ अभिलेखिकरण २०२५-०२-१६ वेब्याक मेसिन

कथाहरू

उनका केही चर्चित कथाहरूः

• असनको डबली अभिलेखिकरण २०२५-०२-०९ वेब्याक मेसिन
• आस्थाको फाइल अभिलेखिकरण २०२५-०२-१६ वेब्याक मेसिन
• पशु - पशुपति र मान्छे अभिलेखिकरण २०२५-०२-१० वेब्याक मेसिन

कविताहरू

उनका केही चर्चित कविताहरूः

• खोल अभिलेखिकरण २०२५-०३-१६ वेब्याक मेसिन
• मेच अभिलेखिकरण २०२५-०२-०९ वेब्याक मेसिन
• कारिन्दा

पुरस्कार, मानसम्मान, पदक

• वि. सं. २०२२ सालमा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानद्वारा आयोजित कविता महोत्सवमा प्रथम।
• गोरखा जिल्लाको घ्याल्चोकबाट पत्ता लागेको भुइँफड्केको नयाँ वंशको नाम भैरव अर्यालको सम्मानमा Aryalidonta Subedi et Kasalo, 2023 राखिएको; उक्त वंशको मानक प्रजातिको नाम अर्यालको कृति इतिश्रीबाट Aryalidonta itishreea Subedi et Kasalo, 2023 राखिएको छ भने बोलाउने नाम अर्यालको कृति दश औतारबाट अर्यालको दश औतारी भुइँफड्के राखिएको छ।

बाह्य कडीहरू

• भैरव अर्यालका रचनाहरू (नेपाली लेख डट कम) अभिलेखिकरण २०२५-०२-१६ वेब्याक मेसिन
• भैरव अर्यालद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
• नेपाली लेखकहरूको वैयक्तिक विवरण पुस्तकालय
• भैरव अर्यालका निबन्धहरू
• सम्झनामा भैरव अर्याल अभिलेखिकरण २०१८-०६-१५ वेब्याक मेसिन