"सामवेद" का संशोधनहरू बिचको अन्तर

Jump to navigation Jump to search
कुनै सम्पादन सारांश छैन्
{{हिन्दुधर्म}}
सामवेदको अधिकांश ऋचाहरु ऋग्‍वेददेखि नैं लिएका छन्। यो वेद गीत-संगीत प्रधान हो। प्राचीन आर्हरु द्वारा साम-गान गरिन्थ्यो। सामवेद चारहरु वेदहरुमा आकारको दृष्टिले सबैभन्दा सानो छ र यसका १८७५ मन्त्रहरुमा देखि ६९लाई छोड़ेर सबै ऋगवेदका छन्। केवल १७ मन्त्र अथर्ववेद र यजुर्वेदका पाइन्छन्। फेरि पनि यसको प्रतिष्ठा सर्वाधिक छ। यसको प्रतिस्ठा अधिक हुने एक कारण गीतामा कृष्ण द्वारा 'वेदानावेदानां सामवेदोऽस्मि' कहनाभन्नु पनि हो।
 
सामवेद यद्यपि सानो छ परन्तु एक प्रकारदेखि यो सबै वेदहरुको सार रूप छ र सबै वेदहरुका चुनिएका अंश यसमा सामेल गरिए हो। सामवेद संहितामा जो १८७५ मन्त्र छन्, उनमादेखि १५०४ मन्त्र ऋग्वेदका नैं छन्। सामवेद संहिताका दुइ भाग छन्, आर्चिक र गान। पुराणहरुमा जो विवरण मिल्दछ त्यो भन्दा सामवेदको एक सहस्त्र शाखाहरुका हुने जानकारी मिल्दछ। वर्तमानमा प्रपंच ह्रदय, दिव्यावदान, चरणव्युह तथा जैमिनि गृहसूत्रलाई हेर्नमा १३ शाखाहरुको थाह लाग्छ। यी तेह्रमा देखि तीन आचार्हरुको शाखाहरु मिल्दछन्- (१) कौमुथीय, (२) राणायनीय र (३) जैमिनीय। सामवेदको महत्व यसैदेखि थाह लाग्छ कि गीतामा भनिएको छ कि -वेदानां सामवेदोऽस्मि। (गीता-अ० १०, श्लोक २२)। महाभारतमा गीताका अतिरिक्त अनुशासन पर्वमा पनि सामवेदको महत्तालाई दर्शाइएको छ- सामवेदश्च वेदानां यजुषां शतरुद्रीयम्। (म०भा०,अ० १४ श्लोक ३२३)। सामवेदमा यस्ता मन्त्र मिल्दछन् जसबाट यो प्रमाणित हुन्छ कि वैदिक ऋषिहरुलाई त्यस्ता वैज्ञानिक सत्यहरुको ज्ञान थियो जसको जानकारी आधुनिक वैज्ञानिकहरुलाई सहस्त्राब्दिहरु पछि प्राप्त हुन सक्यो। उदाहरणतः- इन्द्रले पृथ्वीलाई घुमाँउदै राकेका छन्। (सामवेद,ऐन्द्र काण्ड,मंत्र १२१), चन्द्रका मण्डलमा सूर्यको किरण विलीन गर्न त्यसलाई प्रकाशित गर्दछ। (सामवेद, ऐन्द्र काण्ड, मंत्र १४७)। साम मन्त्र क्रमांक २७को भाषार्थ छ- यो अग्नि द्यूलोकदेखि पृथ्वीसम्म संव्याप्त जीवहरु सम्मको पालन गर््दछ। यो जललाई रूप एवं गति दिनमा समर्थ छ । अग्नि पुराणका अनुसार सामवेदका विभिन्न मंत्रहरुका विधिवत जप आदिदेखि रोग व्याधिहरुदेखि मुक्त भयो जा सक्छ एवं बचा जा सक्छ, तथा कामनाहरुको सिद्धि हुन सक्छ। सामवेद ज्ञानयोग, गर्मयोग र भक्तियोगको त्रिवेणी हो। ऋषिहरुले विशिष्ट मंत्रहरुको संकलन गरेर गाईनको पद्धति विकसित गरे अधुनिक विद्वान् पनि यस तथ्यलाई स्वीकार गर्न लागेका छन् कि समस्त स्वर, ताल, लय, छन्द, गति, मन्त्र, स्वर-चिकित्सा, राग नृत्य मुद्रा, भाव आदि सामवेददेखि नैं निकले छन्।
२६,७४९

edits

"https://ne.wikipedia.org/wiki/विशेष:MobileDiff/196306" बाट अनुप्रेषित

पथप्रदर्शन विकल्प